Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Jerzy Pietrkiewicz - polski poeta, pisarz, badacz literatury

Czytaj dalej
red

Jerzy Pietrkiewicz - polski poeta, pisarz, badacz literatury

red

Polski poeta, pisarz, badacz literatury i jedyny na świecie tłumacz, którego oficjalnie upoważniono do przekładu poezji Karola Wojtyły na język angielski.

Urodził się w rodzinie chłopskiej, 29 września 1916 roku, we wsi Fabianki, położonej na terenach Ziemi Dobrzyńskiej. Ukończył Gimnazjum im. Długosza we Włocławku, ale studia podjął w Warszawie.

Już w tym czasie publikował swoje wiersze na łamach takich pism, jak: „Kuźnia Młodych”, „Okolica Poetów” czy „Prosto z Mostu”. Pierwszy okres jego twórczości to przede wszystkim wiersze i poematy o tematyce religijnej i egzystencjalnej. Działał wtedy w grupie stołecznych poetów pochodzących ze środowisk wiejskich, tak zwanych autentystów. Byli wśród nich m.in.: Stanisław Czernik, Jan Bolesław Ożóg, Józef Krupiński, Stanisław Piętak i Marian Czuchnowski.

W wydanym w 1936 roku artykule „Jak powstaje wiersz” pisał:

„Najpierw, od zarania dzieciństwa: świat, barwy, kształty, dotyk, wonie... Nagrywają się na duszę te różnorakie, pierwotne przeżycia. Długo w niej trwają. Na tym stałym kontakcie wyobraźni z nagromadzonymi w pamięci przeżyciami polega autentyzm.”

Był ostatnim chyba polskim poetą, którego debiut przypadł właśnie na lata międzywojenne – wydany w 1935 roku, w wieku zaledwie 19 lat, tomik „Wiersze o dzieciństwie”.

Po wybuchu II wojny światowej, we wrześniu 1939 roku, wyjechał z okupowanego kraju i przez Rumunię oraz Francję dostał się do Wielkiej Brytanii. Tam, w roku 1944 ukończył najstarszy szkocki uniwersytet w St. Andrews sięgając po magisterium z angielskiej literatury średniowiecznej. Doktorat obronił w 1947 roku na Kings College w Londynie. Potem został profesorem i kierownikiem Departamentu Języków i Literatur Słowiańskich na Uniwersytecie Londyńskim, gdzie w latach 1950-1979 wykładał literaturę polską.

Obecnie uznawany jest za jednego z bardziej niedocenianych polskich poetów. Tymczasem Jerzy Pietrkiewicz nie tylko wniósł ogromny wkład własny do kultury polskiej, ale też walnie się przyczynił do jej popularyzacji w świecie. Niektórzy badacze polskiej literatury określają go jako:

„Drugiego po Conradzie mistrza słowa angielskiego i polskiego”.

Jeszcze inni porównują jego życiorys i dorobek do spuścizny Czesława Miłosza. Obaj debiutowali przed wojną jako poeci, większość życia spędzili na emigracji, wykładali na zagranicznych uniwersytetach i obaj zasłynęli dzięki swoim anglojęzycznym książkom.

W przypadku Pietrkiewicza na pierwszy plan wysuwa się jednak jego dorobek naukowy. Był autorem m.in. wydanej przez Państwowy Instytut Wydawniczy w 1986 roku pracy „Literatura polska w perspektywie europejskiej” czy wydanej w 1956 roku antologii tekstów w języku polskim przeznaczonych dla celów akademickich na anglojęzycznych uniwersytetach pt. „Polish Prose and Verse”.

Był także autorem kilku powieści w języku angielskim, które publikował od 1953 roku pod pseudonimem Peterkiewicz. Napisał m.in. powieści: „The Knotted Cord”, „Future to Let”, „Isolation” czy „Inner Circle”, które spotkały się z dużym uznaniem krytyki brytyjskiej. Szczególne uznanie zdobył książką „Isolation” wydaną w 1959 roku, która po raz pierwszy w Polsce ukazała w 1990 roku nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego i pod tytułem: „Odosobnienie: powieść w pięciu aktach”. W powieści tej Pietrkiewicz umiejętnie łączy romans z wątkami szpiegowskimi, a przy okazji toczy rozważania na temat ludzkiej natury. Powieść ta nasycona jest również różnymi odnośnikami do Sienkiewicza, Reymonta, a nawet do polskiego życia literackiego okresu międzywojennego.

Jerzy Pietrkiewicz był twórcą wszechstronnym i niekonwencjonalnym. Niestety, w Polsce jego twórczość zaczęła być dostrzegana dopiero po przełomie roku 1989. Łącznie opublikował siedem tomów poezji w języku polskim, wiele zbiorów wierszy wybranych, dziewięć powieści w języku angielskim oraz anglojęzyczną autobiografię, cztery obszerne zbiory przekładów poezji i liczne prace naukowe. Był także autorem dramatycznym, a pierwszą sztuką w jego dorobku byli „Sami swoi. Zdarzyło się w czasie żniw”, która traktowała o wsi polskiej w drugim dziesięcioleciu niepodległości.

W 1995 roku profesor otrzymał w Ambasadzie Polskiej w Londynie Krzyż Komandorski Orderu Polonia Restituta nadany mu przez Prezydenta RP za osiągnięcia w szerzeniu kultury polskiej na Zachodzie, za pisarstwo w języku polskim i angielskim oraz za pracę uniwersytecką.

Prywatnie Jerzy Pietrkiewicz nie brał udziału w życiu polskiej emigracji. Przyjaźnił się za to z księdzem Janem Twardowskim i Karolem Wojtyłą.

Był jedynym tłumaczem oficjalnie upoważnionym do przekładu poezji Karola Wojtyły na język angielski.

Zmarł 26 października 2007 roku w Londynie, ale został pochowany w Polsce. 17 listopada 2007 roku spoczął w rodzinnym grobie w Szpetalu Górnym, obok swoich rodziców i ukochanej siostry Janiny. Na cmentarnym pomniku założono marmurową księgę z dwujęzycznym napisem „Śp. Jerzy Pietrkiewicz 29 IX 1916 – 26 X 2007. Garść jego prochów tutaj. Zostaw im okruch modlitwy”.

red

W związku z ciszą wyborczą komentarze zostały wyłączone, zapraszamy z powrotem w niedzielę wieczorem.

lubietubyc.pomorska.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.