Jerzy Pietrkiewicz - polski poeta, pisarz, badacz literatury

Czytaj dalej
red

Jerzy Pietrkiewicz - polski poeta, pisarz, badacz literatury

red

Polski poeta, pisarz, badacz literatury i jedyny na świecie tłumacz, którego oficjalnie upoważniono do przekładu poezji Karola Wojtyły na język angielski.

Urodził się w rodzinie chłopskiej, 29 września 1916 roku, we wsi Fabianki, położonej na terenach Ziemi Dobrzyńskiej. Ukończył Gimnazjum im. Długosza we Włocławku, ale studia podjął w Warszawie.

Już w tym czasie publikował swoje wiersze na łamach takich pism, jak: „Kuźnia Młodych”, „Okolica Poetów” czy „Prosto z Mostu”. Pierwszy okres jego twórczości to przede wszystkim wiersze i poematy o tematyce religijnej i egzystencjalnej. Działał wtedy w grupie stołecznych poetów pochodzących ze środowisk wiejskich, tak zwanych autentystów. Byli wśród nich m.in.: Stanisław Czernik, Jan Bolesław Ożóg, Józef Krupiński, Stanisław Piętak i Marian Czuchnowski.

W wydanym w 1936 roku artykule „Jak powstaje wiersz” pisał:

„Najpierw, od zarania dzieciństwa: świat, barwy, kształty, dotyk, wonie... Nagrywają się na duszę te różnorakie, pierwotne przeżycia. Długo w niej trwają. Na tym stałym kontakcie wyobraźni z nagromadzonymi w pamięci przeżyciami polega autentyzm.”

Był ostatnim chyba polskim poetą, którego debiut przypadł właśnie na lata międzywojenne – wydany w 1935 roku, w wieku zaledwie 19 lat, tomik „Wiersze o dzieciństwie”.

Po wybuchu II wojny światowej, we wrześniu 1939 roku, wyjechał z okupowanego kraju i przez Rumunię oraz Francję dostał się do Wielkiej Brytanii. Tam, w roku 1944 ukończył najstarszy szkocki uniwersytet w St. Andrews sięgając po magisterium z angielskiej literatury średniowiecznej. Doktorat obronił w 1947 roku na Kings College w Londynie. Potem został profesorem i kierownikiem Departamentu Języków i Literatur Słowiańskich na Uniwersytecie Londyńskim, gdzie w latach 1950-1979 wykładał literaturę polską.

Obecnie uznawany jest za jednego z bardziej niedocenianych polskich poetów. Tymczasem Jerzy Pietrkiewicz nie tylko wniósł ogromny wkład własny do kultury polskiej, ale też walnie się przyczynił do jej popularyzacji w świecie. Niektórzy badacze polskiej literatury określają go jako:

„Drugiego po Conradzie mistrza słowa angielskiego i polskiego”.

Jeszcze inni porównują jego życiorys i dorobek do spuścizny Czesława Miłosza. Obaj debiutowali przed wojną jako poeci, większość życia spędzili na emigracji, wykładali na zagranicznych uniwersytetach i obaj zasłynęli dzięki swoim anglojęzycznym książkom.

W przypadku Pietrkiewicza na pierwszy plan wysuwa się jednak jego dorobek naukowy. Był autorem m.in. wydanej przez Państwowy Instytut Wydawniczy w 1986 roku pracy „Literatura polska w perspektywie europejskiej” czy wydanej w 1956 roku antologii tekstów w języku polskim przeznaczonych dla celów akademickich na anglojęzycznych uniwersytetach pt. „Polish Prose and Verse”.

Był także autorem kilku powieści w języku angielskim, które publikował od 1953 roku pod pseudonimem Peterkiewicz. Napisał m.in. powieści: „The Knotted Cord”, „Future to Let”, „Isolation” czy „Inner Circle”, które spotkały się z dużym uznaniem krytyki brytyjskiej. Szczególne uznanie zdobył książką „Isolation” wydaną w 1959 roku, która po raz pierwszy w Polsce ukazała w 1990 roku nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego i pod tytułem: „Odosobnienie: powieść w pięciu aktach”. W powieści tej Pietrkiewicz umiejętnie łączy romans z wątkami szpiegowskimi, a przy okazji toczy rozważania na temat ludzkiej natury. Powieść ta nasycona jest również różnymi odnośnikami do Sienkiewicza, Reymonta, a nawet do polskiego życia literackiego okresu międzywojennego.

Jerzy Pietrkiewicz był twórcą wszechstronnym i niekonwencjonalnym. Niestety, w Polsce jego twórczość zaczęła być dostrzegana dopiero po przełomie roku 1989. Łącznie opublikował siedem tomów poezji w języku polskim, wiele zbiorów wierszy wybranych, dziewięć powieści w języku angielskim oraz anglojęzyczną autobiografię, cztery obszerne zbiory przekładów poezji i liczne prace naukowe. Był także autorem dramatycznym, a pierwszą sztuką w jego dorobku byli „Sami swoi. Zdarzyło się w czasie żniw”, która traktowała o wsi polskiej w drugim dziesięcioleciu niepodległości.

W 1995 roku profesor otrzymał w Ambasadzie Polskiej w Londynie Krzyż Komandorski Orderu Polonia Restituta nadany mu przez Prezydenta RP za osiągnięcia w szerzeniu kultury polskiej na Zachodzie, za pisarstwo w języku polskim i angielskim oraz za pracę uniwersytecką.

Prywatnie Jerzy Pietrkiewicz nie brał udziału w życiu polskiej emigracji. Przyjaźnił się za to z księdzem Janem Twardowskim i Karolem Wojtyłą.

Był jedynym tłumaczem oficjalnie upoważnionym do przekładu poezji Karola Wojtyły na język angielski.

Zmarł 26 października 2007 roku w Londynie, ale został pochowany w Polsce. 17 listopada 2007 roku spoczął w rodzinnym grobie w Szpetalu Górnym, obok swoich rodziców i ukochanej siostry Janiny. Na cmentarnym pomniku założono marmurową księgę z dwujęzycznym napisem „Śp. Jerzy Pietrkiewicz 29 IX 1916 – 26 X 2007. Garść jego prochów tutaj. Zostaw im okruch modlitwy”.

red

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

lubietubyc.pomorska.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.