Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Klara Prillowa - rzeźbiarka

Klara Prillowa - rzeźbiarka                         Fot. źródło: Gminne Centrum Kultury i Biblioteki im. Klary Prillowej w Kcyni

Gdyby nie urodzona 11 lutego 1907 roku na bydgoskim Wilczaku Klara Gackowska, nie wiadomo, czy pałucka kultura ludowa przetrwałaby w obecnej skali.

Do miasta urodzenia Klara wróciła dopiero po kilku latach, w trakcie których wraz z rodzicami Maksymilianem Gackowskim i Wandą z domu Nowakowską przeprowadzała się kilkukrotnie (mieszkali w Miłosławiu, Środzie, Grodzisku Wlkp. oraz Zbąszynie, gdzie Klara skończyła siedmioletnią szkołę powszechną). Rodzina powróciła do Bydgoszczy, gdy Maksymilian rozpoczął tam pracę jako zecer w drukarni.

Rodzice Klary szybko zauważyli zdolności artystyczne córki. Już w dzieciństwie jej zainteresowanie wzbudzały rzeźba i muzyka. Dlatego w wieku 10 lat posłano ją na naukę gry na skrzypcach. Za początek jej działalności twórczej przyjmuje się rok 1927. Trzy lata później wyszła za mąż za Pawła Prilla, mistrza malarskiego, i przeprowadziła się do niego do Kcyni. W 1937 roku urodził się ich syn Maksymilian, a pięć lat później córka Jadwiga.

W podwórzu kcyńskiego domu przy ulicy Ogrodowej 4 Klara Prillowa urządziła sobie malutką pracownię rzeźbiarską. To tam przygotowywała glinę i tworzyła swoje rzeźby. W 1948 roku rozpoczęła naukę w Państwowym Ognisku Kultury Plastycznej w Bydgoszczy. Ukończyła ją w 1951 roku z wynikiem bardzo dobrym i powróciła do swojej pracowni.

W ciągu prawie 50 lat twórczości wykonała tysiące figurek. Jak napisano w biogramie artystki przy okazji przyznania jej Nagrody im. Oskara Kolberga, „figurki wyróżniały się poprawnym kształtem, rysunkiem, opracowaniem szczegółów zdobniczych oddających wiernie portretowane postacie. Były to przede wszystkim postacie z życia wsi: kobiety i chłopi różnych zawodów i w różnych scenach obrzędowo-zwyczajowych, dzieci, muzykanci, kolędnicy, pary taneczne itp. Rzeźbiła też świątki, wielofiguralne sceny o treściach religijnych”. Nagrodę Kolberga w 1978 roku Klara Prillowa otrzymała w kategorii „Działalność naukowa, dokumentacyjna, animacja i upowszechnianie kultury ludowej”.

Dla rozwoju twórczości i działalności Prillowej niezwykle ważnym stało się poznanie Marii Znamierowskiej-Prüfferowej, wówczas pracującej w dziale etnograficznym Muzeum Pomorskiego w Toruniu. Dzięki temu prace artystki już w 1953 roku trafiły do toruńskiego Muzeum Pomorskiego na stałą wystawę sztuki ludowej północnej Polski, a w 1954 roku na Centralną Wystawę Rolniczą w Lublinie. Od tego czasu prezentowano je na wielu ekspozycjach, np. na ekspozycji pokonkursowej „Mikołaj Kopernik w rzeźbie ludowej” (Toruń 1973).

Klara Prillowa - rzeźbiarka
źródło: Gminne Centrum Kultury i Biblioteki im. Klary Prillowej w Kcyni

Poza rzeźbą wiele uwagi Klara Prillowa poświęcała również ludowej twórczości muzycznej i gromadzeniu przedmiotów kultury ludowej. Do legendy przeszły jej piesze wędrówki po Pałukach, w trakcie których szukała śladów pałuckiej kultury materialnej i niematerialnej. Nie tylko zbierała przedmioty, ale także wysłuchiwała opowieści i śpiewu napotkanych ludzi, zapisywała teksty piosenek, ich melodie i zapraszała muzykujących Pałuczan do swojego domu. To właśnie w domu Prillów odbywały się spotkania, w trakcie których wykonywano ludowe tańce, śpiewano i opowiadano o tradycyjnych zwyczajach oraz obrzędach. Z czasem grupa uczestników tych spotkań przestała się mieścić, więc Klarze udało się wystarać o stworzenie w Kcyni świetlicy. Powstała ona w 1956 roku i od tego czasu stała się centrum działań Klary Prillowej. Rok wcześniej (1955 r.), w efekcie wędrówek i nawiązanych kontaktów z lokalnymi muzykami, rzeźbiarka założyła Regionalny Zespół Pieśni i Tańca „Pałuki”. Zespół połączył trzy pokolenia dzieci, młodzież i osoby starsze. Klara własnymi siłami zebrała regionalne stroje, odtwarzając tradycyjne koronki i hafty. Zdobyła też tradycyjne instrumenty. Bardzo szybko zespół stał się jednym z najbardziej znanych w północnej Polsce. W 1972 roku wyjechał nawet na Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny do Zagrzebia (ówczesna Jugosławia).

W działaniach Klary Prillowej pomocna okazała się także znajomość i współpraca z redaktorką bydgoskiej rozgłośni Polskiego Radia Anną Jachniną, która gromadziła materiały dotyczące kultury i życia na wsiach oraz w małych miasteczkach regionu, przywracając pamięć o zapomnianych zwyczajach. Pod koniec 1958 roku wystawą pałuckiej sztuki ludowej w Kcyni zaowocowała znajomość z Haliną Mikułowską, etnografką z Torunia. W 1961 roku Klara Prillowa zorganizowała w Kcyni widowisko „Wesele pałuckie”.

Klara Prillowa - rzeźbiarka
źródło: Gminne Centrum Kultury i Biblioteki im. Klary Prillowej w Kcyni

Prillowa założyła także Koło Miłośników Pałuk w Kcyni, była członkiem Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego oraz wiceprezesem powstałego w 1963 roku szubińskiego oddziału Kujawsko-Pałuckiego Towarzystwa Kulturalnego w Bydgoszczy. W 1970 roku TVP nagrała dwie audycje o twórcach ludowych, muzyce i tańcach pałuckich.

W wieku 70 lat Klara Prillowa ucierpiała w wypadku. Po wielomiesięcznej rekonwalescencji przeszła na emeryturę. Ciągle jednak liczni etnografowie właśnie u niej szukali informacji na temat kultury i sztuki na Pałukach. Zmarła w Kcyni 8 października 1991 roku.

W 2017 roku Rada Gminy Kcyni podjęła uchwałę w sprawie nadania pośmiertnie Klarze Prillowej tytułu Honorowego Obywatela Gminy Kcynia. Jej imię nosi także Gminne Centrum Kultury i Biblioteki w Kcyni.

Dziesięć faktów:

1. Pierwszą wystawę prac Klary Prillowej pomogła zorganizować Maria Znamierowska-Prüfferowa, wówczas pracująca w dziale etnograficznym Muzeum Pomorskiego w Toruniu.

2. Muzyków i informacji o ludowej kulturze Klara Prillowa poszukiwała podczas pieszych wędrówek po Pałukach.

3. Założyła Koło Miłośników Pałuk w Kcyni.

4. Klara i Paweł Prillowie mieszkali w Kcyni przy ulicy Ogrodowej 4.

5. W 1961 roku Klara Prillowa zorganizowała w Kcyni widowisko „Wesele pałuckie”.

6. Rzeźbiła przede wszystkim postacie z życia wsi, takie jak: kobiety i chłopi różnych zawodów i w różnych scenach obrzędowo-zwyczajowych, dzieci, muzykanci, kolędnicy, pary taneczne oraz świątki.

7. Założony przez nią zespół „Pałuki” pierwszy raz za granicę wyjechał do Jugosławii na Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny (1972 r.).

8. Mąż Klary Paweł Prill był znanym w Kcyni mistrzem malarskim.

9. Szkołę powszechną ukończyła w Zbąszynie.

10. W 1951 roku ukończyła z wynikiem bardzo dobrym naukę w Państwowym Ognisku Kultury Plastycznej w Bydgoszczy.

11. Od 2017 roku jest Honorowym Obywatelem Gminy Kcyni.



lubietubyc.pomorska.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2018 Polska Press Sp. z o.o.