Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Walter Nernst – fizyk, chemik, noblista

Walter Nernst – fizyk, chemik, noblista                Fot. Wikipedia / Smithsonian Libraries

Walther Hermann Nernst urodził się 25 czerwca 1864 roku w Briesen, jak pod pruskim zaborem mówiono na Wąbrzeźno. U zbiegu ulic Kościelnej i gen. Sikorskiego do dziś stoi kamienica, w której przyszedł na świat jako trzecie dziecko Ottilie i Gustava, Niemców, którzy przeprowadzili się na Pomorze z Brandenburgii. Pierwsze lata Nernstowie spędzili właśnie w Wąbrzeźnie, następnie rodzina przeniosła się do Grudziądza, gdzie młody Walther ukończył dawne Gimnazjum Królewskie (obecnie jest to I Liceum Ogólnokształcące).

Po ukończeniu szkoły średniej Nernst wyjechał do Zurychu, gdzie studiował fizykę i matematykę. Doktorat obronił w 1887 roku w Würzburgu, a dwa lata później dokończył habilitację na Uniwersytecie w Lipsku. Zajmował się termodynamiką, elektrochemią i teorią roztworów. Przez krótki czas wykładał na uczelni w Heidelbergu, po czym przeniósł się do Getyngi, gdzie zaoferowano mu profesurę. Tam właśnie napisał wysoce ceniony w środowisku podręcznik do chemii i opracował tzw. równanie Nernsta, znajdujące dziś zastosowanie m.in. w neurobiologii.

Walther Nernst był też wynalazcą. Szukał praktycznych zastosowań do wyników prowadzonych badań. Skonstruował m.in. elektryczne pianino, które nie zdobyło jednak uznania wśród ówczesnych muzyków, a w 1889 roku opracował tzw. lampę Nernsta, stanowiącą pośrednie ogniwo między żarówką z żarnikiem węglowym a żarówką z żarnikiem metalowym. Tysiące tych lamp posłużyły do oświetlenia wieży Eiffla podczas Wystawy Światowej w 1900 roku. Przez następne dwie dekady były produkowane na dużą skalę w Niemczech, Wielkiej Brytanii i USA.

Walter Nernst – fizyk, chemik, noblista
Wikipedia / Andy Dingley

Nernst odsprzedał prawa do swojej lampy za milion marek, co stanowiło wówczas olbrzymią kwotę. Za otrzymane pieniądze kupił rezydencję Zibelle wraz z przyległymi włościami. Obecnie jest to miejscowość Niwica na Dolnym Śląsku, gdzie wynalazca poświęcał się swojej myśliwskiej pasji. Inwestował też swój majątek w samochody. W ciągu życia nabył w sumie osiemnaście pojazdów, które samemu modyfikował, instalując w nich np. cylindry z podtlenkiem azotu.

Największą sławę Waltherowi Nernstowi przyniosło jednak opracowane w 1906 roku twierdzenie, znane jako trzecie prawo termodynamiki, określające charakter zmian zachodzących w układach termodynamicznych w temperaturach bliskich zera bezwzględnego. Ponieważ badania Nernsta w dużym stopniu korespondowały z teoretycznymi pracami Alberta Einsteina, naukowiec w 1909 roku postanowił odwiedzić jeszcze mało wówczas znanego kolegę. O tej wizycie mówiono: „Einstein musi być bystrym facetem, skoro sam Nernst zechciał się wybrać z Berlina do Zurychu, by z nim porozmawiać”.

Walter Nernst – fizyk, chemik, noblista
Wikipedia / autor nieznany

Od 1905 roku Nernst wykładał bowiem w Berlinie, gdzie z czasem ściągnąć miał Einsteina.

W 1913 roku odwiedził go ponownie, tym razem z Maxem Planckiem, by zaproponować młodszemu fizykowi profesurę na berlińskim uniwersytecie. Dzięki ich wpływom Einstein w pełni poświęcić się mógł pracy badawczej, bez konieczności prowadzenia zajęć dla studentów. Naukowcy się polubili, choć Einstein miał się śmiać z „dziecinnej próżności” Nernsta. Autor trzeciego prawa termodynamiki nie należał do najskromniejszych osób i lubił na głos mówić o swoich zasługach dla świata nauki.

Cieniem na jego osiągnięciach kładzie się dobrowolny udział w pracach nad bronią chemiczną.

W trakcie I wojny światowej doradzał niemieckiej armii, prowadząc badania nad środkami wybuchowymi i syntezą gazów bojowych. Po zakończeniu wojny został oskarżony przez siły aliantów o udział w zbrodniach wojennych, jednak przed sądem uratowało go przyznanie mu Nagrody Nobla w 1920 roku . Uznano, że odkrycia dokonane przed wybuchem wojny przeważają nad jego udziałem w konflikcie zbrojnym.

Nagroda Nobla otworzyła uczonemu drzwi do najwyższych stanowisk. W 1921 roku został rektorem Uniwersytetu w Berlinie, przez dwa lata zarządzał laboratorium PTB, zaproponowano mu też posadę ambasadora w Stanach Zjednoczonych, czego jednak odmówił. W 1924 roku został dyrektorem nowo powstałego Instytutu Chemii Fizycznej w Berlinie, którym kierował aż do emerytury. Przeszedł na nią niejako z przymusu, po dojściu Hitlera do władzy.

Walther Nernst miał pięcioro dzieci z Emmą Lohmeyer, którą poślubił w 1892 roku. Dwóch jego synów zginęło walcząc w I wojnie światowej, a dwie spośród trzech córek poślubiły Niemców żydowskiego pochodzenia. Gdy w kraju zaczął szerzyć się nazizm, ojciec pomógł im opuścić kraj – jedna wyemigrowała do Anglii, druga do Brazylii – co nie spodobało się faszystowskim władzom. Odsunięto go od ważnych stanowisk i zakazano podróży poza granice III Rzeszy. Oficjalnie był wolny, ale jego kroki bacznie obserwowało gestapo.

Na starość Nernst osiadł w swoim majątku w Niwicy, gdzie spędził resztę życia. Zmarł 18 listopada 1941 roku. Został pochowany na Śląsku, ale z czasem jego prochy przeniesiono do Getyngi, gdzie spoczął obok swoich wybitnych kolegów: Maxa Planca, Ottona Hahna i Maxa von Lauego. Pięćdziesiąt lat po jego śmierci mieszkańcy Wąbrzeźna ufundowali pamiątkową tablicę, która zawisła na murze domu, w którym urodził się noblista. W 2000 roku Nernst został zaś patronem samorządowej nagrody przyznawanej przez władze najzdolniejszym uczniom z Wąbrzeźna.

Dziesięć faktów:
1. Walther Nernst urodził się 25 czerwca 1864 roku w Wąbrzeźnie.

2. Jego rodzina zamieszkiwała kamienicę przy ul. Kościelnej 1.

3. Nernst ukończył dawne Gimnazjum Królewskie – obecnie jest to I Liceum Ogólnokształcące w Grudziądzu.

4. Uczony pracował m.in. na uniwersytetach w Zurychu, Lipsku, Getyndze i Berlinie, zajmując się zagadnieniami z pogranicza chemii i fizyki.

5. Nernst był też wynalazcą. W 1889 roku opracował tzw. lampę Nernsta, nowy typ żarówki, produkowaną później na dużą skalę.

6. Największą sławę Waltherowi Nernstowi przyniosło opracowane w 1906 roku twierdzenie znane jako trzecie prawo termodynamiki.

7. Nernst znał się z Albertem Einsteinem. Pomógł młodszemu fizykowi otrzymać posadę na Uniwersytecie w Berlinie.

8. W 1920 roku Walter Nernst za swoją działalność naukową został uhonorowany Nagrodą Nobla w dziedzinie chemii.

9. Na starość naukowiec osiadł w swoim majątku w Zibelle – obecnie jest to Niwica na Dolnym Śląsku.

10. Nernst zmarł 18 listopada 1941 roku Jego grób znajduje się w Getyndze.



lubietubyc.pomorska.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2018 Polska Press Sp. z o.o.